عبد الرضا سالار بهزادى
89
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
خفتبارتر شد كه به موجب آن انگليسيها چهارده لك روپيه به شورشيان پرداخته و توپخانهء خود را نيز به آنها تسليم نمودند . قواى شانزده هزار نفرى انگليس در ششم ژانويه 1842 با اسكورت دو نفر از سرداران شورشى عازم جلالآباد شد تا از آن طريق به هندوستان بازگردد . اين ارتش شانزده هزار نفرى با وجود تضمين سرداران افغانى تا رسيدن به نزديكى جلالآباد همگى كشته شدند و از تمامى شانزده هزار نفر تنها يك نفر ، به نام دكتر برايدن ( Dr . Brydon ) درحالىكه به شدت زخمى شده بود توانست خود را به جلالآباد رسانيده داستان را بازگويد . 120 در همين سال پرماجرا و سرنوشتساز 1841 ( 1257 هجرى ) قبل از ماجراى هولناك افغانستان ، انگليس كه امر افغانستان را مطابق نقشههاى خود انجام شده مىپنداشت بر آن شد كه در جنوب افغانستان نيز ديوار دفاعى هندوستان را محكم كند . نقشهء اوليهء انگليس در مورد واگذاردن بلوچستان به شجاع الملك و سند يا به شجاع الملك و يا به رنجيت سينگ ، اينك نه ممكن به نظر مىرسيد و نه مطلوب . از اينرو ژنرال جيمز اوترام General James ) ( Outram و سر چارلز ناپير ( Sir Charles Napier ) مملكت سند را كه مركز آن كراچى بود تصرف نمودند . اينك تنها منطقهء باقى مانده بلوچستان بود كه طبق اين نقشهء جديد آن ايالت نيز مىبايست در همين سال توسط يكى از دوستان و خدمتگزاران وفادار انگليس استقلال يافته به صورت مملكتى مستقل ديوار دفاعى هندوستان را محكم و كامل سازد . مأمور اجراى اين مهم آقا خان محلاتى بود . سيد محمد حسن الحسينى معروف به آقا خان پسر شاه خليل اللّه رئيس فرقهء اسماعيليه بود كه نسبتش به نزار فرزند مستنصر باللّه خليفهء فاطمى مصر مىرسيد كه او نيز با واسطهء سيزده پشت نسب به حضرت اسماعيل فرزند حضرت امام جعفر صادق ( ع ) مىرسانيد . حسن صباح پيشواى معروف و مقتدر اسماعيليه پس از مسافرت به شام در 471 هجرى نزار و يا به روايتى ديگر يكى از پسران وى جد اعلاى آقا خان را با خود به ايران آورد . اين خاندان در انجدان قم و محلات متوطن بودند و به گفتهء وزيرى چون عدهء كثيرى از مريدان و امت اسماعيليه در حيدرآباد دكن و جام لنگر و ساير بلاد هندوستان وطن دارند « و پيوسته يك نفر ازين سلسله را مفترض الطاعه مىدانند و خمس اموالشان را بدون حيف و ميل بايد به امام بدهند » و به علت ناامنى راهها آوردن مالى بدين گزافى هرساله به قم و محلات خطر مىداشت و نيز حكّام بين راه ماليات كلانى از اين مال مىگرفتند ، گروهى از اين خاندان در اواخر سلطنت نادر شاه به شهر بابك ( از محال ايالت كرمان ) مهاجرت كردند . 121 سيد ابو الحسن از اين خاندان در زمان كريم خان زند امام طايفه بود . وى به بيگلربيگى اشتهار داشت و تمام امور ايالت كرمان تحت نظر وى اداره مىشد . در آشوب و هرجومرج پس از مرگ كريم خان و جنگهاى تغيير سلطنت ، بيگلربيگى تا هنگام مرگش در 1206 كرمان را در نهايت سياست و تدبير اداره كرده در مقابل حملات افاغنه و سيستانيها محافظت نمود . در زمان فتحعلى شاه قاجار ، شاه خليل اللّه نوهء سيد